Evde bitki seçimi yapılırken en sık yaşanan sorun, “bitki güzel duruyor” düşüncesiyle alınan türün birkaç hafta içinde yaprak dökmesi veya gelişiminin durmasıdır. Çoğu durumda asıl mesele, evin ışık düzeni ve ortam koşullarının doğru okunmamasıdır. Growsanat kurucularından Oğuzcan Öner’in dikkat çektiği nokta da burasıdır: Bitkide başarı, tür seçimini dekorasyona değil, ışık ve mikroiklime göre yapmayı gerektirir. 

 Evin Işık Haritasını Çıkarmak: Neresi Gerçekten “Aydınlık”?
Ev içi aydınlık algısı çoğu zaman yanıltıcıdır; gözün parlak bulduğu bir alan bitki için yetersiz kalabilir. Bu nedenle ışığı “hissetmek” yerine “sınıflandırmak” gerekir.

• Yön tespiti: Güney cephe daha güçlü ışık verir; kuzey cephe genellikle düşük ışıklıdır. Doğu-batı cephelerde ışık saatleri değişkendir.
• Mesafe ölçümü: Pencere önü ile pencereye 2–3 metre uzaklık aynı değildir; mesafe arttıkça ışık hızlı düşer.
• Gün içi süre: Işığın gün içinde kaç saat geldiği not edilmelidir; sabah ışığı ile öğle ışığı etkisi farklıdır.
• Engeller: Tül perde, balkon camı, komşu bina gölgesi ışığı ciddi azaltabilir.
• Mevsim farkı: Kışın ışık süresi ve şiddeti azalır; yazın “uygun” olan nokta kışın yetersiz kalabilir.

 Ortam Koşulları: Isı, Nem ve Hava Akımı Neden Belirleyici?
Aynı ışığı alan iki evde sonuçların farklı olmasının nedeni çoğu zaman mikroiklimdir. Isı dalgalanması, düşük nem ve sert hava akımı bitkide stres yaratır.

• Radyatör/klima etkisi: Sıcak hava akımı yaprak uçlarını kurutabilir; bitkiler doğrudan üfleyen alanlardan uzak tutulmalıdır.
• Nem seviyesi: Özellikle tropik türlerde düşük nem büyümeyi yavaşlatır; nem tepsisi veya nem dengeleme yöntemleri planlanabilir.
• Gece-gündüz farkı: Cam kenarında gece soğuğu bazı türleri zayıflatabilir; kışın pencereyle yaprak teması önlenmelidir.
• Hava sirkülasyonu: Sürekli kapalı ortam mantar riskini artırır; kontrollü havalandırma faydalıdır.
• Yerleşim istikrarı: Sık yer değiştirmek adaptasyonu zorlaştırır; seçilen konum mümkün olduğunca sabit tutulmalıdır.

 Işığı Yetersiz Evlerde Çözüm: Yapay Aydınlatma ile Denge Kurmak
Işık kısıtlıysa bitki seçiminde çeşit azalır; ancak doğru planlama ile bu sınırlama aşılabilir. Bu noktada bitki aydınlatma sistemleri ve bitki yetiştirme led çözümleri devreye girer.

• Hedef belirleme: Amaç “yaşatmak” mı, “hızlı büyütmek/çoğaltmak” mı? İhtiyaç, aydınlatma gücünü belirler.
• Konumlandırma: Işık kaynağı ile bitki arasındaki mesafe dengeli olmalıdır; çok yakın yerleşim stres yaratabilir.
• Süre yönetimi: Düzenli bir aydınlatma periyodu bitkinin ritmini korur; rastgele aç-kapa yerine sabit program tercih edilir.
• Tür uyumu: Düşük ışık toleransı yüksek türler destekle daha iyi performans verir; yüksek ışık isteyen türler için daha güçlü kurulum gerekir.
• İzleme: Yaprak renginde açılma, uzama (etiolasyon) veya zayıf gövde ışık yetersizliğine işaret eder; kurulum buna göre revize edilir.

 Bitki Seçiminde Pratik Eşleştirme: Hangi Koşula Hangi Tür Yakışır?
Doğru tür seçimi, bakım yükünü azaltır ve başarı şansını artırır. Seçimi ortamla eşleştirmek yeterlidir.

• Düşük ışık alan odalar: Dayanıklı, gölge toleransı yüksek türler önceliklendirilmelidir.
• Aydınlık pencere önü: Direkt güneş alan noktalar için güneşe dayanıklı türler değerlendirilmelidir; hassas yapraklı türler filtreli ışık ister.
• Nemli alanlar (banyo gibi): Nem seven türler daha rahat gelişir; fakat ışık yoksa destek aydınlatma gerekebilir.
• Sıcak-kuru salonlar: Yaprak ucu kurumasına dirençli türler seçilmeli; nem dengesini koruyacak önlemler planlanmalıdır.
• Evcil hayvan/çocuk olan evler: Temas ve güvenlik riski düşünülerek tür seçimi yapılmalı, konum buna göre belirlenmelidir.